Η χρεοκοπία, η αναδιάρθρωση και το ΔΝΤ Αρθρο του Κώστα Παπαθεοδώρου
Του Κώστα Παπαθεοδώρου
Το «σύμπαν συνωμοτεί» προκειμένου να οδηγηθούμε στο μηχανισμό στήριξης. Δια των απαγορευτικών επιτοκίων οι αγορές-όπως εύηχα και αποπροσανατολιστικά (αυτό)αποκαλούνται τα γεράκια της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης– αρνούνται να δανείσουν την καταρρέουσα Ελλάδα. Και πλέον η χώρα εισέρχεται στη «ζώνη του λυκόφωτος». Τα επιτόκια εκτοξεύτηκαν μετά και τη σημερινή ανακοίνωση ότι το έλλειμμα του ΑΕΠ προσεγγίζει το 14% και το χρέος το 120%. Ίσως ήταν αυτό ένα καίριο επιχείρημα για την Κυβέρνηση ώστε να ξεπεράσει τις όποιες ηθικοπολιτικές αναστολές της. Ο «κύβος ερρίφθη» και πλέον είναι θέμα χρόνου η πρόσκληση του «στρατού σωτηρίας»! «Το ιππικό σπεύδει να σώσει την Ελλάδα» όπως «αμερικάνικα» ανέφερε στο ρεπορτάζ του ο ανταποκριτής του CNN.
Μια μελέτη από τους Reinhart και Rogoff υποδηλώνει ότι όταν το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ ξεπερνάει το 60% με 90% η κυβερνητική οικονομική ενίσχυση θα οδηγήσει σε μεγέθυνση του χρέους και όχι σε ανάπτυξη της οικονομίας. Η μεγέθυνση του χρέους μπορεί να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις σε περιπτώσεις που ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ είναι χαμηλότερος του μέσου σταθμισμένου επιτοκίου κυβερνητικών ομολόγων.
Για τη σωτηρία της Ελλάδας θα απαιτηθούν τριετές Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΠΣΑ) και περί τα 120 δισ. ευρώ. Ποσό πραγματικά κολοσσιαίο για τα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας. Ποτέ στο παρελθόν δεν έχουν δοθεί τόσα χρήματα για τη σωτηρία μιας χώρας. Το υψηλότερο ποσό που μέχρι σήμερα έχει δοθεί από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) είναι 30 δισ. δολάρια προς τη Βραζιλία- μια χώρα της οποίας ο πληθυσμός φτάνει τα 200 εκατ.
Ωστόσο η προσφυγή στο μηχανισμό στήριξης σίγουρα δεν είναι επιλογή αλλά καταφυγή. Η Κυβέρνηση αδυνατεί, η κυβέρνηση σηκώνει τα χέρια και καλεί το «ιππικό» δυστυχώς με όρους και προϋποθέσεις που δεν είναι καν σε θέση να διαπραγματευτεί. Αυτή δυστυχώς είναι η πραγματικότητα και αλίμονο στον Πρωθυπουργό που είναι αναγκασμένος να ομολογήσει δημόσια ότι η χώρα για να εξασφαλίσει δανειοδότηση υποθηκεύει την εθνική της κυριαρχία. Γιατί ο στρατός σωτηρίας είναι ταυτόχρονα και δύναμη κατοχής. Το θέμα των ευθυνών και των υπευθύνων είναι ζήτημα που θα πρέπει να απασχολήσει και τη Δικαιοσύνη. Εάν υπήρχαν αδέκαστοι και ευπατρίδεις δικαστές θα έπρεπε ήδη να συντάσσουν κατηγορητήρια περί «εθνικής προδοσίας». Δεν αρκεί η απόδοση πολιτικών ευθυνών τουλάχιστον έτσι όπως προσδιορίζονται στην Ελλάδα.
Αλλά εδώ, στο σημείο που έχουμε φτάσει, η απόφαση είναι μονόδρομος. (Παρεμπιπτόντως άκουσα σήμερα και τον κ. Τσίπρα να μετατρέπει το ουσιαστικό σε επίθετο και να μιλάει για «μονόδρομη» επιλογή. Χθες τον άκουσα να μιλάει για «υφεσιακή» πολιτική. Μόνο η γλώσσα μας έμεινε σύντροφε. Ας μην την κακοποιεί και η Αριστερά. Άλλο οι νέες ιδέες και άλλο οι…νεολογισμοί).
Μονόδρομος λοιπόν η απόφαση έστω και αν στο μηχανισμό συμμετέχει και το ΔΝΤ. Σαφώς και δεν υπήρξε επιλογή για τη συμμετοχή του. Αβελτηρία για την εμπλοκή του ενδεχομένως.
Η άλλη «λύση» είναι η χρεοκοπία. Ας δούμε λοιπόν τι σημαίνει αυτό! Όταν μια χώρα- όπως η Ελλάδα που δεν μπορεί να γίνει Αλβανία του Χότζα και να ζει μόνη της και απομονωμένη από τη διεθνή κοινότητα- δηλώσει χρεοκοπία, δηλαδή αδυναμία να καλύψει τις οικονομικές υποχρεώσεις της παραδίδεται άνευ όρων και μέσω του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου οι δανειστές της επιβάλλουν αναδιαπραγμάτευση του χρέους, αλλά με πολύ σκληρούς όρους. Πρακτικά αυτό σημαίνει απολύσεις, δραστική περικοπή μισθών - συντάξεων, μείωση κοινωνικών παροχών, περιορισμό αναλήψεων από τις τράπεζες, κλείσιμο - κρατικοποίηση τραπεζών, κρίσιμη έλλειψη ρευστότητας στην αγορά, αδυναμία αποπληρωμής δανείων από ιδιώτες και επιχειρήσεις, περιορισμό εισαγωγών μέχρι έλλειψη βασικών αγαθών.
Το 2001 η Αργεντινή μετά από κοινωνικές εκρήξεις και πολύμηνη κρίση του τραπεζικού της συστήματος δήλωσε αδυναμία πληρωμής του δημόσιου χρέους της, ύψους 81,8 δισ. δολαρίων. Αυτό είχε σαν αυτόματη συνέπεια τη δραματική υποτίμηση του νομίσματός της ενώ το ΑΕΠ έπεσε κατά 10,9%. Παράλληλα από τότε και μέχρι σήμερα και παρά τις προσπάθειες αποπληρωμής των χρεών της μένει εκτός των διεθνών κεφαλαιαγορών.
Μια ενδιάμεση λύση που προτείνεται εσχάτως είναι η αναδιάρθρωση του χρέους. Ο μηχανισμός με τον οποίο ένα κράτος επιχειρεί να αποτρέψει δυσμενείς συνέπειες για το επίπεδο του δημοσίου χρέους και της σταθερότητας της οικονομίας γενικότερα. Ο μηχανισμός αυτός στηρίζεται σε δύο άξονες. Στον διαδικαστικό που επικεντρώνεται στον τρόπο εκτέλεσης της αναδιάρθρωσης και στον ουσιαστικό που αφορά την εκτέλεση της αναδιάρθρωσης του χρέους μέσω επαναπροσδιορισμού της ημερομηνίας εξόφλησης των ομολόγων με ταυτόχρονη μείωση της ονομαστικής αξίας τους. Εφόσον οι χώρες δεν δύνανται να χρεοκοπήσουν η μόνη λύση είναι η ανταλλαγή των ομολόγων που ακόμα δεν έχουν αθετηθεί με ομόλογα μεγαλύτερης χρονικής διάρκειας και συνήθως χαμηλότερου επιτοκίου. Το μέτρο αυτό που συνεπάγεται και προϋποθέτει παροχή βοήθειας μέσω εισροής νέου χρήματος έχει χρησιμοποιηθεί από αρκετές χώρες οι οποίες έχουν υψηλά επίπεδα δημοσίου χρέους. Έγκυροι οικονομολόγοι επιμένουν ότι στην περίπτωση αυτή υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα για το μηχανισμό αναδιάρθρωσης του δημοσίου χρέους. Λόγω της ανάμειξης πληθώρας τραπεζών και κατόχων ομολόγων, προκύπτει δυσκολία συντονισμού των ενεργειών τους. Το συντονισμό δυσχεραίνει επίσης και η αναγκαστική έκδοση ποικιλίας παράγωγων καθώς και άλλων επενδυτικών προϊόντων καθιστώντας σχεδόν αδύνατη τη συμφωνία για τη διαδικασία αναδιάρθρωσης του χρέους. Απαραίτητο και απαρέγκλιτο συστατικό για την επιτυχία της προσπάθειας ανάταξης μέσω της αναδιάρθρωσης του χρέους είναι η πολιτική συμφωνία και η κοινωνική ειρήνη…
Στη Γρενάδα και τις Σεϋχέλλες όπου πρόσφατα έγιναν προσπάθειες αναδιάρθρωσης του χρέους στα κρατικά ομόλογα για να είναι πιο ελκυστικά και πιο αξιόπιστα επισυνάπτονταν «κοινωνικά συμβόλαια».
Όμως, τόσο λόγω κοινωνικών και πολιτικών συνθηκών όσο και λόγω οικονομικών μεγεθών άλλο Γρανάδα και άλλο Ελλάδα…
Επειδή δεν υπάρχουν πλέον διλλήματα, το ερώτημα, το κρίσιμο ερώτημα, είναι πλέον εάν οι πολίτες θα αντέξουν και πόσο το βάρος των μέτρων στους «κυρτούς» ώμους τους. Εάν εμπνευστούν ίσως. Σε αντίθετη περίπτωση θα γίνουμε ολοκαύτωμα!
